Speelgoed en vermaak zonder schermen
Dingen van vroeger roepen vaak een gevoel van nostalgie op. Voor veel mensen komen meteen beelden naar boven van rijen speelgoed in de woonkamer. Denk bijvoorbeeld aan tollen, knikkers, hoepels en de ouderwetse boksbal. Dit speelgoed werkte zonder batterijen of scherm. Kinderen verzamelden zich op straat en knikkerden samen of maakten zelf hutten in het bos. Er werd gefietst tot het donker werd. Ook ganzenborden, kwartetten en ganzenborden waren populair tijdens regenachtige middagen. Niemand zat toen eindeloos op een tablet of telefoon. Meestal was je buiten te vinden of speelde je samen met broertjes, zusjes en buurtkinderen aan de keukentafel. Veel van deze spelletjes bestaan nog, maar een spelletje op je telefoon is tegenwoordig sneller gemaakt.
Van cassettebandjes tot de eerste computers
In de jaren zeventig, tachtig en negentig veranderde de techniek snel. Toch lijken de apparaten uit die tijd nu erg ouderwets. Een bekend voorbeeld van dingen uit het verleden is het cassettebandje. Vorige generaties namen zelf liedjes op van de radio en hoopten dat de dj niet in het nummer sprak. Je spoelde urenlang vooruit en terug met een potlood, zodat het begin van je favoriete liedje precies goed stond. Daarna kwamen cd’s en uiteindelijk mp3-spelers, maar die zijn ook alweer bijna verdwenen. De eerste computers waren groot en lomp, met zwartgroene schermen en geen muis. Ook het inbellen op internet gaf dat typische piepende en krakende geluid. Tegenwoordig kun je overal draadloos internetten, maar sommige mensen missen nog de rust van die tijd.
Winkelen en betalen ging helemaal anders
Veel mensen denken bij dingen van vroeger meteen aan een tijd voor de euro. Tot 2002 betaalde iedereen in Nederland met guldens en centen. In winkels voelde je de munten nog door je handen gaan. Ook het boodschappen doen zelf was heel anders: kassalades gingen met een zwiep open, de caissière typte elk bedrag los in en bonnetjes schreven zichzelf met koolstofpapier. Er was geen zelfscan of pinautomaat. Later kwamen er de guldenbonnen, spaarzegels en winkelpersoneel dat producten inpakte. Online winkelen bestond nog niet: je zocht een cadeau uit in een papieren catalogus en belde het callcenter om te bestellen. Dat duurde vaak dagen. Nu koop je iets met één klik, maar datzelfde wachten op de postbode gaf vroeger juist extra spanning.
Dagelijks leven in het gezin en op school
Het gezinsleven zag er vroeger anders uit. Er waren vaste eetmomenten, en iedereen zat om zes uur aan tafel. Op de televisie was niet veel keus: met een draaiknop zocht je naar Nederland 1 of 2. Op woensdagmiddag was er kindertelevisie, zoals “Bassie en Adriaan” of “Tik Tak”. Tijdens het eten stond de tv meestal uit en werd er samen gepraat. Ook op school ging alles anders: schriften werden versierd met gekleurde pennen en gummetjes, computers waren er nauwelijks en aantekeningen schrijf je met de hand. Op het schoolplein kwamen kinderen bij elkaar om touwtje te springen, elastieken of landjepik te spelen. Leraren schreven met krijt op het bord. Er was geen digitaal rooster en geen appjes van de juf naar thuis.
Vakantie, vrije tijd en reizen zonder internet
Op vakantie gingen veel gezinnen met de auto naar een camping of bungalowpark in de buurt. Onderweg werd de route gevonden met een grote papieren wegenkaart. Soms was verdwalen onvermijdelijk, want navigatiesystemen en Google Maps bestonden nog niet. Kamperen was populair: samen een tent opzetten, met een zaklamp in het donker naar het toilet en samen afwassen bij het kraantje. Op de camping speelde iedereen buiten, vaak tot laat. Vrije tijd vulde je met een boek, tijdschrift of het verzamelen van postzegels of flippo’s. Filmpjes opnemen deed je met een camcorder of op een fotorolletje. Daarna moest je foto’s nog laten ontwikkelen in een winkel. Sociale contacten onderhield je met een brief, ansichtkaart of een vaste telefoon. Mobieltjes waren er nauwelijks en niemand stuurde dagelijks berichtjes.
Meest gestelde vragen over dingen van vroeger
- Waarmee namen mensen vroeger muziek op?Vroeger gebruikten mensen cassettebandjes om muziek op te nemen van de radio of van elkaar. Je kon het begin van het liedje precies goed zetten door te spoelen met een potlood in het bandje.
- Hoe betaalde je in de jaren negentig in Nederland?In Nederland betaalde je in de jaren negentig meestal met de gulden. Dit was de munteenheid voor de euro kwam, en betalen ging met muntgeld en papiergeld in de winkel.
- Wat deed je tijdens lange autoritten zonder telefoon of tablet?Tijdens autoritten zonder telefoon speelde je spelletjes als ‘ik zie ik zie wat jij niet ziet’, luisterde je naar verhalen of keek je uit het raam. Soms had je een stripboek of puzzelboek mee.
- Welke spelletjes speelden kinderen buiten?Kinderen speelden buiten tikkertje, knikkeren, verstoppertje, touwtje springen of elastieken. Ook maakten ze hutten of tekenden met stoepkrijt op de stoep.
- Hoe keek je vroeger televisie?Vroeger keek je televisie op een toestel met een draaiknop voor de zenders, en vaak waren er maar één of twee zenders. Programma’s begonnen op vaste tijden, en als je iets miste, kon je dat niet terugkijken.